GhiCong.comGhi Công
Giấy khen vui cho gia đình, lớp học, câu lạc bộ

Giấy khen cho lớp năng khiếu vẽ, đàn, múa: mỗi bé một lời riêng, không xếp hạng

Cuối khoá năng khiếu, mỗi bé nên có giấy với lời ghi riêng về một tiến bộ cụ thể, không nhất nhì, không "bé giỏi nhất lớp". Cách quan sát, viết lời và trao cho cả lớp.

Small Vietnamese children seen from behind in a sunlit dance studio sitting cross-legged on wooden floor, a teacher kneeling beside them, ballet barre and mirrors, wide low angle

Giấy khen cuối khoá ở lớp năng khiếu nên viết riêng cho từng bé, nêu một tiến bộ cụ thể mà giáo viên đã thấy, và không có nhất, nhì, ba hay "học viên xuất sắc nhất lớp". Một bé được ghi "đã tự giữ đúng nhịp ở đoạn điệp khúc mà đầu khoá còn hụt", bé khác được ghi "đã dám pha màu theo ý mình và kể được câu chuyện trong bức tranh". Mỗi lời một khác, nên không bé nào cảm thấy mình đứng sau bạn.

Bài này dành cho giáo viên và chủ lớp vẽ, đàn, múa, thanh nhạc cho trẻ: vì sao không nên xếp hạng ở lớp năng khiếu, cách ghi chép quan sát trong khoá, khung lời ghi theo từng môn, cách làm khi lớp đông, cách trao trong buổi tổng kết và cách trả lời phụ huynh hỏi "con mình đứng thứ mấy". Mẫu câu tự soạn, tên lớp và tên bé là giả định.

Vì sao lớp năng khiếu cho trẻ không nên trao giải nhất nhì

Ở lớp năng khiếu, mỗi bé bước vào với một điểm xuất phát rất khác nhau: có bé đã học đàn hai năm, có bé lần đầu cầm cọ, có bé nhút nhát đến mức tuần đầu chỉ đứng nhìn bạn múa. Xếp hạng trong hoàn cảnh đó gần như luôn thưởng cho điểm xuất phát chứ không thưởng cho quãng đường. Bé đã đi xa nhất trong khoá có khi lại là bé đứng cuối bảng.

Năng khiếu ở tuổi nhỏ cũng là thứ rất dễ tắt. Một bé bảy tuổi bị xếp hạng thấp ở lớp vẽ có thể kết luận "mình không có khiếu" và bỏ hẳn, trong khi khả năng thật của bé có khi chỉ bộc lộ vài năm sau. Trách nhiệm của lớp năng khiếu cho trẻ là giữ cho niềm thích thú sống đủ lâu để kỹ năng kịp lớn, và giấy cuối khoá là một công cụ để giữ lửa.

Cuối cùng là chuyện với phụ huynh. Khi lớp có giải nhất, phụ huynh của các bé còn lại thường hỏi vì sao con mình không được, và không có câu trả lời nào làm hài lòng tất cả. Khi mỗi bé có lời riêng, cuộc trò chuyện chuyển sang con đã tiến bộ ở đâu và khoá sau tập trung vào gì, đúng điều phụ huynh cần biết. Những cuộc thi có chấm giải là chuyện riêng của ban tổ chức thi, còn giấy cuối khoá của lớp thì nên đứng ngoài chuyện hơn thua.

Quan sát trong khoá: sổ tay một dòng cho mỗi bé

Lời ghi riêng không thể viết vào phút chót. Giáo viên cần một cuốn sổ, hoặc một bảng tính đơn giản, mỗi bé một cột, mỗi buổi học ghi được dòng nào thì ghi dòng đó. Không cần buổi nào cũng đủ cho mọi bé; một khoá mười hai buổi, mỗi bé có bốn năm dòng là đủ dữ liệu. Ví dụ ở lớp vẽ: "Buổi ba: An vẽ con mèo rất nhỏ ở góc giấy. Buổi bảy: An tự xin tờ giấy to hơn. Buổi mười: An vẽ cả con mèo lẫn khu vườn, kín cả tờ."

Ghi hành vi nhìn thấy được, không ghi cảm nhận chung. "Bé chăm" là cảm nhận; "bé đến sớm mười phút để tự tập lại đoạn khó" là hành vi. Lời ghi cuối khoá sẽ được viết từ chính những hành vi này, nên càng cụ thể càng dễ viết.

Chú ý những bé ít gây chú ý. Ở lớp nào cũng có vài bé ngoan, im lặng, không quá nổi, không quá chậm. Đó là những bé dễ bị nhận một lời ghi chung chung nhất. Một mẹo hữu ích là sau mỗi bốn buổi học, giáo viên lật sổ xem bé nào chưa có dòng nào và chủ động để ý bé đó trong buổi tiếp theo. Nếu lớp có trợ giảng, chia nhau mỗi người theo dõi một nhóm để không bé nào bị sót.

Khung lời ghi theo từng môn

Mỗi môn năng khiếu có những tiến bộ đặc trưng. Bảng sau gợi ý hướng quan sát và một câu mẫu, giáo viên thay bằng điều mình thật sự thấy ở từng bé.

MônHướng quan sátCâu mẫu tự soạn
Vẽ, thủ côngDám dùng màu, kín bố cục, tự kể chuyện tranh, kiên nhẫn chi tiết, sáng tạo chất liệu"Con đã dám pha những màu chưa ai trong lớp thử, và kể được câu chuyện về khu vườn trong tranh của mình."
Đàn, nhạc cụGiữ nhịp, tư thế tay, tự sửa nốt sai, tập đều ở nhà, chơi cùng bạn"Con đã tự nhận ra nốt sai và chơi lại mà không cần cô nhắc, bản nhạc cuối khoá con chơi trọn từ đầu tới cuối."
Múa, nhảyNhớ thứ tự động tác, phối hợp đội hình, biểu cảm, tự tin đứng hàng đầu"Con đã nhớ trọn bài múa và giữ đúng chỗ của mình trong đội hình, giúp cả nhóm không bị lệch hàng."
Thanh nhạcLấy hơi, phát âm rõ, dám hát một mình, nghe và hoà giọng"Con đã dám hát một mình đoạn đầu của bài, giọng con rõ từng chữ và vững hơn nhiều so với buổi đầu."

Câu ghi nên có chữ "đã", để nhấn vào việc đã diễn ra, và nên có một mốc so với chính bé trước đó ("so với buổi đầu", "đầu khoá con còn..."). Không bao giờ so với bạn khác trong lớp.

Viết lời riêng khi lớp đông

Chia lớp thành nhóm khi viết, không khi trao. Lớp hai mươi bé thì chia bốn nhóm, mỗi tối viết cho một nhóm, đọc lại sổ quan sát của nhóm đó. Viết một lèo hai mươi lời trong một buổi gần như chắc chắn ra những câu na ná nhau.

Dùng bộ khung, nhưng thay phần lõi. Phần đầu và cuối có thể giống nhau ("Lớp Vẽ Nhí khoá Thu ghi nhận..." và "Chúc con giữ mãi niềm vui với màu vẽ"), nhưng câu ở giữa nói về bé thì bắt buộc riêng.

Đọc chéo trước khi in. Đặt các lời ghi cạnh nhau và đọc liền. Nếu hai lời có thể đổi tên cho nhau mà không ai nhận ra, viết lại một trong hai.

Không dùng chung một tính từ cho cả lớp. Nếu mười bé đều được khen "chăm chỉ", chữ đó mất nghĩa. Mỗi tính từ nên đi kèm một hành vi chứng minh nó.

Nhờ phụ huynh góp một chi tiết. Với lớp đông, có thể hỏi phụ huynh một câu ngắn giữa khoá: ở nhà con có tự tập hay kể gì về lớp không. Chi tiết phụ huynh kể giúp lời ghi có chiều sâu mà giáo viên không thấy được ở lớp.

Bé học nhiều khoá liên tiếp: lời ghi khoá sau nối tiếp khoá trước

Lớp năng khiếu thường có những bé theo học nhiều khoá liền nhau, có khi hai ba năm. Nếu mỗi khoá giáo viên viết lại từ đầu mà không nhìn lời ghi cũ, rất dễ lặp nguyên câu của khoá trước, và phụ huynh tinh ý sẽ nhận ra ngay. Cách làm đơn giản là lưu bản sao lời ghi của mỗi bé trong hồ sơ lớp, trước khi viết khoá mới thì đọc lại lời ghi gần nhất.

Lời ghi khoá sau nên cho thấy sự nối tiếp: "Khoá trước con đã giữ được nhịp ở bài ngắn; khoá này con đã giữ nhịp trọn một bản nhạc dài và bắt đầu thể hiện được đoạn nhẹ, đoạn mạnh." Câu như vậy giúp bé và phụ huynh nhìn thấy một con đường, chứ không phải những tờ giấy rời rạc giống nhau theo mùa.

Khi bé chuyển lên lớp cao hơn hoặc đổi giáo viên, giáo viên cũ nên ghi vài dòng bàn giao về những gì bé đã đạt và điều bé đang tập. Giáo viên mới có thông tin để viết lời ghi cuối khoá đúng với chặng đường của bé, thay vì nhìn bé như một học viên mới tinh. Với bé học lâu năm, có thể làm thêm một tờ ghi nhận đặc biệt khi bé tròn một mốc, như một năm theo lớp, ghi lại những bước chính bé đã đi qua trong năm đó.

Trao giấy trong buổi tổng kết cho cả lớp

Buổi tổng kết khoá năng khiếu thường có phần biểu diễn hoặc triển lãm nhỏ. Phần trao giấy nên ngắn, đều nhau cho mọi bé, và không có khoảnh khắc nào khiến một bé nổi hơn hẳn.

  1. Xếp giấy theo thứ tự chữ cái tên bé hoặc theo chỗ ngồi, tránh thứ tự gợi ý ai giỏi hơn.
  2. Gọi từng bé lên, giáo viên đọc to đúng lời ghi riêng của bé, thời lượng cho mỗi bé gần bằng nhau.
  3. Trao giấy bằng hai tay, để bé quay về phía bố mẹ chứ không cần đứng thành hàng chụp ảnh "top".
  4. Sau khi trao hết, mời cả lớp đứng lên cùng một lúc để chụp ảnh chung, ai cũng cầm giấy của mình.
  5. Nếu có bé vắng, giữ giấy lại và trao riêng vào buổi gặp tiếp theo, đọc lời ghi y như các bạn.

Với bé rất nhút nhát, có thể hỏi trước bé có muốn lên không, hay cô mang giấy xuống tận chỗ. Mục đích là để bé vui, không phải để bé chứng minh sự tự tin trước đám đông.

Trả lời phụ huynh hỏi "con đứng thứ mấy trong lớp"

Câu hỏi này gần như chắc chắn xuất hiện, nhất là với phụ huynh quen hệ thống xếp hạng ở trường. Trả lời thẳng rằng lớp không xếp hạng, và giải thích ngắn vì sao: mỗi bé bắt đầu ở một điểm khác nhau, lớp đo tiến bộ của từng bé so với chính bé. Sau đó chuyển ngay sang thông tin hữu ích: con đã tiến bộ ở đâu, khoá tới nên tập trung vào kỹ năng nào, ở nhà bố mẹ hỗ trợ thế nào.

Nếu phụ huynh muốn con đi thi, đó là lựa chọn riêng của gia đình, và giáo viên có thể tư vấn về mức độ sẵn sàng của bé. Nhưng giấy cuối khoá vẫn giữ nguyên tắc không xếp hạng, để không pha trộn hai mục đích khác nhau trên cùng một tờ giấy.

Một cách khéo là gửi kèm giấy khen một tờ nhận xét ngắn dành riêng cho phụ huynh, ghi ba dòng: điểm con làm tốt, điều con nên tập tiếp, gợi ý cho bố mẹ. Tờ này không trao trước lớp, giúp phụ huynh có thông tin chi tiết mà bé vẫn chỉ nhận lời ghi nhận tích cực trên giấy khen của mình.

Câu hỏi thường gặp

Lớp năng khiếu có nên trao giải học viên xuất sắc không?

Không nên với trẻ nhỏ. Mỗi bé bắt đầu ở một điểm khác nhau nên giải xuất sắc thường thưởng cho điểm xuất phát chứ không cho nỗ lực. Lời ghi riêng cho từng bé về một tiến bộ cụ thể vừa công bằng vừa có ích hơn cho phụ huynh.

Lớp hai mươi bé thì làm sao viết lời riêng cho kịp?

Ghi sổ quan sát trong suốt khoá, mỗi buổi vài dòng cho vài bé. Cuối khoá chia lớp thành nhóm và viết mỗi tối một nhóm. Dùng chung phần mở và kết, nhưng câu giữa về bé thì phải riêng, đọc chéo để loại những câu na ná.

Bé gần như không tiến bộ trong khoá thì ghi gì?

Tìm điều có thật dù nhỏ: bé đã đi học đều, bé đã dám đứng vào hàng, bé đã giúp bạn cất dụng cụ. Có những bé cần cả khoá chỉ để quen lớp. Ghi đúng điều đó vẫn là lời ghi nhận thật, không cần bịa ra kỹ năng.

Có nên ghi trình độ như sơ cấp, trung cấp trên giấy của trẻ không?

Nếu lớp có lộ trình cấp độ rõ ràng thì có thể ghi tên cấp độ khoá học bé đã học xong, như một thông tin. Nhưng không ghi kèm đánh giá giỏi, khá hay so sánh, và lời ghi nhận riêng vẫn là phần chính của tờ giấy.

Phụ huynh muốn biết con kém ở đâu thì nói ở đâu?

Gửi một tờ nhận xét riêng cho phụ huynh, hoặc nói chuyện trực tiếp sau buổi tổng kết. Giấy khen trao trước lớp chỉ nên có lời ghi nhận tích cực, còn điều cần tập thêm thuộc về cuộc trao đổi riêng giữa giáo viên và gia đình.

Có nên in ảnh bé biểu diễn lên giấy khen không?

Có thể nếu phụ huynh đã đồng ý cho lớp chụp và dùng ảnh. Chọn ảnh bé đang chơi đàn hay đang vẽ, không cần ảnh chụp chính diện. Khi chia sẻ ảnh giấy khen lên trang của lớp, nên hỏi phụ huynh trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138