Giấy khen cuối mùa của đội bóng phong trào nên dành chỗ cho cả những người không ghi bàn: người chưa bỏ buổi tập nào, người lo đặt sân và thu quỹ, người kéo đội đủ quân mỗi tối thứ Năm. Vua phá lưới thì cả đội đã biết; điều làm giấy khen của đội phong trào có ý nghĩa là gọi tên những người giữ cho đội còn tồn tại qua từng mùa.
Bài này dành cho đội trưởng và ban cán sự của các đội bóng công ty, đội bóng phường, đội cựu học sinh: những vai trò thầm lặng trong đội, hạng mục gợi ý, cách viết câu ghi không làm ai chạnh lòng, xử lý chuyện phân vân giữa "cầu thủ hay nhất" và "người có công nhất", và cách trao trong buổi liên hoan cuối mùa. Câu mẫu tự soạn, tên đội là giả định.
Đội phong trào sống nhờ ai
Một đội bóng phong trào khác hẳn đội chuyên nghiệp ở chỗ không ai được trả tiền để có mặt. Đội còn hay tan phụ thuộc vào những việc rất đời thường: có người chịu đặt sân mỗi tuần, có người nhắc lịch trong nhóm nhắn tin, có người mang theo túi thuốc xịt và băng dán, có người kéo được đủ mười bốn người trong một tối mưa. Những việc này không ai nhìn thấy trên bảng tỷ số.
Khi tổng kết mùa, đội nào cũng dễ rơi vào nếp trao danh hiệu như đội chuyên nghiệp: vua phá lưới, cầu thủ xuất sắc, thủ môn hay nhất. Những danh hiệu này không sai, nhưng nếu chỉ có chúng, thông điệp gửi tới cả đội là chỉ người đá hay mới đáng ghi nhận. Người lo sân năm năm liền có thể lặng lẽ bỏ đội mà không ai hiểu vì sao.
Giấy khen của đội phong trào vì vậy nên cân hai loại ghi nhận: ghi nhận trên sân, cho những khoảnh khắc chơi bóng đáng nhớ, và ghi nhận ngoài sân, cho những người giữ đội. Tỷ lệ hợp lý là ít nhất một nửa số giấy dành cho các vai trò ngoài sân.
Những vai trò thầm lặng nên được gọi tên
Người lo sân. Đặt sân cố định, đổi giờ khi sân bận, nhắc mọi người đến đúng giờ. Việc này lặp đi lặp lại cả năm, rất dễ bị coi là đương nhiên.
Người giữ quỹ. Thu tiền sân, ghi chép chi tiêu, công khai sổ quỹ. Đây là việc khó nhất về mặt quan hệ vì phải nhắc người chậm đóng.
Người kéo quân. Thành viên luôn rủ được bạn mới đến đá khi đội thiếu người, hoặc chịu gọi điện từng người trước những trận quan trọng.
Người chăm tập nhất. Không bỏ buổi tập nào, kể cả khi không được ra sân từ đầu trong các trận giao hữu. Sự có mặt đều đặn này là nền của cả đội.
Người hồi phục. Thành viên trở lại sau chấn thương dài, tập lại từ đầu. Khen sự kiên nhẫn trở lại, không khen việc "đá lại hay như xưa".
Người giữ không khí. Người luôn vui vẻ, hoà giải khi có va chạm trên sân, nhắc đội chơi đẹp với đội bạn.
Câu ghi mẫu cho từng vai trò
Câu ghi nên có một chi tiết cụ thể của mùa giải, để người nhận biết đội đã thật sự để ý. Số liệu dưới đây là ví dụ giả định.
| Vai trò | Câu ghi mẫu |
|---|---|
| Người lo sân | "Cảm ơn anh Quang đã giữ sân tối thứ Năm cho đội suốt bốn mươi tuần, kể cả tuần sân sửa phải đổi sang nơi khác." |
| Người giữ quỹ | "Ghi nhận anh Tuấn đã giữ sổ quỹ rõ ràng từng đồng cả mùa, để cả đội đá mà không phải bận tâm chuyện tiền sân." |
| Người chăm tập nhất | "Ghi nhận Hoàng đã có mặt đủ mọi buổi tập của mùa, dù nhiều trận chỉ vào sân ở hiệp hai." |
| Người hồi phục | "Chúc mừng anh Sơn đã trở lại sân sau sáu tháng nghỉ chấn thương, tập lại từng chút để chạy cùng anh em." |
| Người giữ không khí | "Cảm ơn Long đã luôn là người đầu tiên bắt tay đội bạn, giữ cho mọi trận đấu của đội đều vui vẻ." |
| Khoảnh khắc trên sân | "Bàn thắng phút cuối trận gặp đội cựu học sinh khối Mười Hai, cả đội vẫn nhắc tới bây giờ." |
Câu ghi tránh những chữ phân hơn kém như "giỏi nhất", "xuất sắc nhất đội". Với khoảnh khắc trên sân, ghi sự kiện cụ thể hơn là danh hiệu cá nhân.
Phân vân giữa "cầu thủ hay nhất" và "người có công nhất"
Nhiều đội tranh luận khá lâu ở điểm này: có nên giữ danh hiệu cầu thủ hay nhất mùa không. Không có câu trả lời duy nhất. Nếu đội có thói quen trao danh hiệu này từ lâu và cả đội vui với nó, có thể giữ, nhưng nên để cả đội bỏ phiếu kín thay vì đội trưởng tự quyết, và nên trao cùng lúc với các ghi nhận ngoài sân, không đặt nó ở cuối buổi như phần quan trọng nhất.
Một cách khác nhiều đội chọn là thay danh hiệu cá nhân bằng danh hiệu khoảnh khắc: bàn thắng đẹp nhất mùa, pha cứu thua đáng nhớ nhất, đường chuyền khiến cả sân vỗ tay. Khoảnh khắc thì ai cũng có cơ hội góp mặt, kể cả người dự bị vào sân mười phút cuối. Danh hiệu khoảnh khắc cũng dễ kể lại trong bữa liên hoan hơn.
Điều nên tránh là trao cả "vua phá lưới", "cầu thủ hay nhất", "thủ môn hay nhất" cho cùng hai ba người nổi bật, trong khi phần còn lại của đội chỉ ngồi vỗ tay. Nếu một người đã nhận danh hiệu trên sân, các ghi nhận khác nên dành cho người khác, để giấy khen chia đều trong đội.
Đội bóng công ty: thêm vài điều cần để ý
Đội bóng công ty có thêm một lớp phức tạp: thành viên vừa là đồng đội vừa là đồng nghiệp, có cả sếp và nhân viên cùng ra sân. Giấy khen nên giữ tinh thần ngang hàng của sân bóng, không ưu tiên người có chức vụ. Nếu giám đốc đá cùng đội, giám đốc nhận giấy như mọi thành viên khác, cho đúng vai trò trên sân.
Giấy khen của đội bóng công ty cũng không nên lẫn với khen thưởng chính thức của công ty. Đây là giấy vui của đội, không đưa vào hồ sơ nhân sự, không gắn với tiền thưởng hay đánh giá công việc. Nếu công ty muốn ghi nhận phong trào thể thao chính thức, đó là quy trình riêng của bộ phận nhân sự, tách khỏi tờ giấy của đội.
Nếu đội nhận được hỗ trợ từ công ty, như tiền thuê sân hay áo đấu, có thể làm thêm một tờ giấy cảm ơn từ cả đội gửi bộ phận đã hỗ trợ. Tờ này viết ngắn, giọng trân trọng, ký bởi đội trưởng và có thể kèm ảnh tập thể đội. Đây là cách giữ mối quan hệ tốt để mùa sau đội vẫn được hỗ trợ.
Hình thức giấy: giản dị, mang màu áo của đội
Giấy khen của đội bóng phong trào không cần trông giống bằng khen cơ quan. Thứ làm nó đặc biệt là màu áo đấu của đội, biểu tượng đội tự vẽ, và một tấm ảnh tập thể chụp trong mùa. Khổ nửa tờ A4 hoặc khổ thiệp lớn là vừa, dễ cất trong ví hay kẹp vào tường phòng khách, không quá to đến mức người nhận phải tìm chỗ treo.
Phần chữ in chỉ cần ba dòng: tên đội và mùa giải, tên người nhận, câu ghi. Phần dưới để đội trưởng ký tay, có thể thêm chữ ký của vài thành viên lâu năm. Không cần dấu, không cần số quyết định hay những dòng hành chính; những thứ đó làm tờ giấy mất đi vẻ thân tình của sân bóng.
Nhiều đội chọn in giấy khen lên mặt sau của một tấm ảnh lớn chụp cả đội, hoặc kèm một món nhỏ như chiếc khăn đội, chiếc cốc in số áo. Món kèm không cần đắt, nhưng nên đồng đều cho mọi người nhận để không ai so sánh. Nếu quỹ đội eo hẹp, chỉ tờ giấy với câu ghi thật lòng đã đủ; điều mọi người nhớ là câu ghi, không phải món quà.
Mùa giải có va chạm: giấy khen giúp đội hàn gắn
Không phải mùa nào cũng êm. Có mùa đội thua liên tiếp, có tranh cãi chuyện ai được đá chính, có lần to tiếng trên sân giữa hai đồng đội. Buổi tổng kết những mùa như vậy dễ thành buổi trách nhau, hoặc ngược lại, mọi người né không ai muốn tổ chức. Giấy khen, nếu làm khéo, là một cách đưa đội trở lại với những điều tốt đã có.
Cách làm là chủ động tìm những khoảnh khắc đẹp ngay trong mùa khó: trận thua đậm mà cả đội vẫn chạy đến phút cuối, người nhường suất đá chính cho bạn mới, người xin lỗi trước sau một lần va chạm. Ghi nhận những điều đó công khai giúp cả đội thấy rằng giá trị của đội không nằm ở tỷ số. Tuyệt đối không dùng giấy khen để nói bóng gió về mâu thuẫn, kể cả bằng giọng đùa.
Trao giấy trong buổi liên hoan cuối mùa
Buổi liên hoan của đội bóng phong trào thường ồn ào và vui, nên phần trao giấy cần gọn và có nhịp. Đội trưởng nên chuẩn bị trước thứ tự và lời đọc.
- Mở đầu bằng vài con số chung của cả mùa: số trận, số buổi tập, số thành viên mới, để mọi người thấy cả đội đã cùng làm được gì.
- Trao các ghi nhận ngoài sân trước, mỗi người đọc một câu ghi, mời người nhận đứng lên.
- Xen một hai khoảnh khắc trên sân giữa chừng để giữ tiếng cười.
- Để cuối cùng là tờ giấy cảm ơn gia đình các thành viên, những người đã chịu cho chồng, cho con đi đá tối thứ Năm cả năm.
- Chụp ảnh chung cả đội cầm giấy, gửi vào nhóm nhắn tin của đội ngay trong tối đó.
Nếu có thành viên vắng mặt, đội trưởng giữ giấy lại và trao ở buổi tập đầu tiên của mùa mới, đọc lại lời ghi trước cả đội. Không gửi qua ảnh chụp cho xong.
Câu hỏi thường gặp
Đội bóng phong trào nên có bao nhiêu giấy khen cuối mùa?
Tuỳ quy mô đội, nhưng nên đủ để khoảng một nửa thành viên được gọi tên ở một hạng mục nào đó. Ít nhất một nửa số giấy nên dành cho vai trò ngoài sân như lo sân, giữ quỹ, kéo quân, để ghi nhận những người giữ đội.
Có nên giữ danh hiệu cầu thủ hay nhất mùa không?
Có thể giữ nếu cả đội muốn, nhưng nên bỏ phiếu kín và trao xen với các ghi nhận khác, không đặt ở cuối như phần quan trọng nhất. Nhiều đội thay bằng danh hiệu khoảnh khắc để ai cũng có cơ hội được nhắc tên.
Người giữ quỹ hay bị phàn nàn có nên được khen không?
Nên, vì giữ quỹ là việc vất vả và dễ mất lòng nhất trong đội. Câu ghi tập trung vào sự rõ ràng, minh bạch của sổ quỹ. Ghi nhận công khai cũng giúp các thành viên khác hiểu và hợp tác hơn ở mùa sau.
Giấy khen đội bóng công ty có đưa vào hồ sơ nhân sự không?
Không nên. Đây là giấy vui của đội, mang tính kỷ niệm. Khen thưởng chính thức của công ty có quy trình riêng do bộ phận nhân sự phụ trách, và nên tách bạch để giấy của đội giữ được tinh thần ngang hàng trên sân bóng.
Thành viên bị chấn thương nghỉ cả mùa thì ghi nhận thế nào?
Có thể ghi nhận việc họ vẫn đến sân cổ vũ, vẫn giữ liên lạc với đội, hoặc chúc họ sớm trở lại. Nếu họ đã quay lại tập cuối mùa, ghi nhận sự kiên nhẫn hồi phục, tránh mọi câu gợi so sánh phong độ trước và sau chấn thương.
Có nên làm giấy cảm ơn gia đình các cầu thủ không?
Rất nên, nhất là với đội đá buổi tối hoặc cuối tuần. Một tờ giấy chung cảm ơn vợ, chồng, con cái của các thành viên đã cho người thân đi đá cả mùa thường được đón nhận rất ấm áp trong buổi liên hoan.