Giấy chứng nhận in ra bị lệch lề thường rơi vào một trong năm nguyên nhân: hộp thoại in đang bật tự co giãn cho vừa trang, khổ giấy trong tệp khác khổ giấy thật, thanh chặn ở khay giấy không ép sát, giấy dày trượt khi máy kéo, hoặc thiết kế đặt chữ quá sát mép trong vùng máy không in được. Bốn nguyên nhân đầu sửa trong vài phút; nguyên nhân thứ năm phải sửa thiết kế.
Cách nhanh nhất để biết mình gặp nguyên nhân nào là nhìn kiểu lệch: cả trang co nhỏ lại, cả trang dịch đều sang một phía, trang bị xoay chéo, hay lệch mỗi tờ một kiểu. Mỗi kiểu chỉ ra một nhóm nguyên nhân khác nhau, nên đừng vội chỉnh lề trong tệp khi chưa xác định đúng.
Nhìn kiểu lệch để đoán nguyên nhân
Đặt tờ in lỗi lên bàn, so với tệp trên màn hình, rồi đối chiếu với bảng:
| Kiểu lệch | Nguyên nhân hay gặp | Hướng sửa |
|---|---|---|
| Cả trang co nhỏ, lề bốn phía rộng hơn thiết kế | Bật tự co giãn cho vừa trang hoặc in theo vùng in được | Chọn in đúng tỉ lệ một trăm phần trăm, tắt tự co giãn |
| Cả trang dịch đều sang một phía, giống nhau mọi tờ | Khổ giấy trong tệp khác khổ thật, hoặc máy có sai số cố định | Đặt đúng khổ ở cả tệp lẫn máy; bù lệch trong tệp |
| Trang bị xoay chéo, mép trên không song song | Thanh chặn khay không ép sát, giấy vào lệch góc | Chỉnh thanh chặn, xoè giấy, nạp ít tờ mỗi lần |
| Mỗi tờ lệch một kiểu, không đều | Giấy dày, giấy cong hoặc trục kéo bẩn làm giấy trượt | Nạp khay tay, chọn loại giấy dày, lau trục, làm phẳng giấy |
| Mất một dải chữ hoặc viền sát mép | Thiết kế đặt chi tiết trong vùng máy không in được | Dời chi tiết vào trong hoặc ra tiệm in tràn mép |
Trường hợp lẫn hai nguyên nhân, như vừa co nhỏ vừa xoay chéo, sửa nguyên nhân về thiết lập in trước, in lại, rồi mới xử lý phần cơ học ở khay giấy.
Tự co giãn cho vừa trang: thủ phạm số một
Hộp thoại in của nhiều phần mềm đọc tài liệu và soạn thảo mặc định chọn chế độ thu nhỏ cho vừa vùng in được. Mục đích là để không mất chữ ở mép, nhưng kết quả là cả trang bị co lại một chút, thường vài phần trăm. Với văn bản thường không ai để ý, còn với giấy chứng nhận có khung viền thì khung nhỏ đi, lề không đều, và tên in lên phôi lệch hẳn khỏi vùng chừa.
Cách sửa là trong hộp thoại in, tìm phần kích thước trang hoặc tỉ lệ, chọn kích thước thật hoặc một trăm phần trăm, bỏ các lựa chọn kiểu vừa trang, thu nhỏ trang quá khổ. Tên gọi các lựa chọn này khác nhau giữa các phần mềm và phiên bản, nên khi không thấy thì tìm theo nghĩa: bất cứ chữ nào nói về co, giãn, vừa, thu nhỏ đều cần xem lại. Sau khi chỉnh, in một tờ và đo khung viền bằng thước, so với kích thước trong tệp thiết kế, khớp tới từng mi-li-mét mới là đúng.
Một lưu ý: một số máy tính nhớ lựa chọn in theo từng phần mềm, có khi theo từng tệp. Đổi máy tính, đổi phần mềm xuất tệp, hoặc người khác in giúp là phải kiểm lại từ đầu.
Khổ giấy trong tệp khác khổ giấy thật
Khổ A4 và khổ Letter chênh nhau vài phân theo chiều dài và vài mi-li-mét theo chiều rộng, nhìn bằng mắt rất khó phân biệt. Một số mẫu tải về hoặc phần mềm cài đặt mặc định theo khổ Letter. Tệp khổ Letter in trên giấy A4 thì nội dung dồn về một phía, hoặc phần mềm tự co giãn làm lệch thêm. Kiểm trong phần thiết lập trang của tệp xem khổ ghi là gì, và trong thiết lập máy in xem khay đang khai báo khổ nào.
Thêm một điểm hay nhầm là hướng trang. Giấy chứng nhận khổ ngang mà tệp khai báo khổ dọc rồi xoay nội dung, hoặc máy in đang để tự xoay, đều có thể làm trang bị đặt lệch. Khai báo thống nhất: tệp khổ ngang, hộp thoại in khổ ngang, giấy nạp đúng chiều mà máy yêu cầu cho khổ ngang. Khi đổi sang giấy khổ khác như A5 hay khổ vuông, nhớ khai báo khổ tuỳ chỉnh cho khay giấy, nếu không máy sẽ coi như giấy A4 và đặt nội dung sai vị trí.
Chỉnh phần cơ học ở khay giấy
Khi thiết lập đã đúng mà trang vẫn xoay chéo hoặc lệch không đều, nguyên nhân thường nằm ở đường giấy:
- Rút hết giấy ra, xoè xấp giấy theo cả hai chiều cho các tờ tách nhau, gõ nhẹ cạnh xuống mặt bàn cho thẳng mép.
- Kiểm giấy có cong không. Giấy cong mép hoặc võng ở giữa thì đặt dưới vật nặng phẳng vài giờ trước khi in.
- Đặt giấy vào khay, kéo các thanh chặn bên hông ép sát mép giấy, vừa chạm chứ không bóp cong giấy.
- Với giấy dày, chuyển sang khay nạp tay, mỗi lần chỉ nạp ít tờ theo hướng dẫn của máy.
- Trong thiết lập máy in, chọn đúng loại giấy dày hoặc bìa để máy giảm tốc độ kéo.
- Lau trục kéo giấy bằng khăn hơi ẩm, không xơ, khi máy đã tắt và nguội, để trục bám giấy đều hơn.
- In thử ba tờ liên tiếp, đo độ lệch từng tờ. Nếu ba tờ lệch giống nhau thì đã ổn định, chuyển sang bù lệch trong tệp; nếu vẫn mỗi tờ một kiểu thì nghĩ tới trục mòn và cần thợ xem máy.
Máy in dùng lâu năm có trục cao su mòn, kéo giấy dày không đều là chuyện thường. Khi đó in giấy chứng nhận số lượng lớn nên chuyển ra tiệm, chỉ giữ máy văn phòng cho việc in bổ sung vài tờ.
Bù sai số cố định của máy bằng tệp
Sau khi đã loại hết các nguyên nhân trên, nhiều máy vẫn còn một sai số nhỏ cố định, ví dụ lệch đều sang phải hai mi-li-mét và xuống dưới một mi-li-mét ở mọi tờ. Đây là đặc tính của máy, không cần sửa máy. Cách đơn giản là dời toàn bộ nội dung trong tệp ngược chiều với số đo được, sau đó lưu thành một tệp riêng dành cho máy đó, đặt tên có kèm tên máy và khay để không nhầm.
Một số máy in có phần cài đặt cho phép dịch lề hoặc căn vị trí in ngay trong menu máy hoặc trong trình điều khiển. Nếu có, chỉnh ở đó thì mọi tệp đều được bù mà không phải sửa từng tệp. Nhưng thay đổi này ảnh hưởng tới mọi công việc in khác của cả văn phòng, nên chỉ chỉnh khi máy được dùng riêng cho việc in giấy chứng nhận, hoặc nhớ trả về như cũ sau khi in xong. Ghi lại giá trị cũ trước khi chỉnh để trả lại được.
In hai mặt và in tên lên phôi: lệch theo kiểu khác
Một số giấy chứng nhận có nội dung mặt sau như danh sách học phần, nhận xét, mã xác minh. In hai mặt bằng máy văn phòng thì ngoài lệch lề còn có lệch giữa hai mặt: khung mặt trước và nội dung mặt sau không khớp, soi lên đèn thấy chữ mặt sau lệch hẳn sang một bên. Nguyên nhân là khi lật giấy để in mặt thứ hai, máy kéo giấy qua đường khác, sai số cộng dồn. Máy in hai mặt tự động có thể lệch ít, máy phải lật tay thì lệch nhiều hơn và còn dễ lật nhầm chiều.
Cách đơn giản là thiết kế mặt sau không cần khớp chính xác với mặt trước: nội dung mặt sau đặt giữa trang, lề rộng, không có khung viền đối xứng với mặt trước. Khi đó lệch vài mi-li-mét cũng không ai nhận ra. Nếu bắt buộc phải khớp, in thử một tờ hai mặt, soi lên đèn, đo độ lệch giữa hai mặt và bù vào tệp mặt sau, giống cách bù sai số cố định ở mục trên.
Với phôi in sẵn, lệch khi in tên thường lộ rõ hơn lệch thông thường vì có khung tham chiếu ngay trên giấy. Quy trình canh lề riêng cho phôi gồm in thử trên giấy thường, chồng lên phôi soi đèn, đo và bù. Điều quan trọng là canh trên đúng loại giấy phôi, vì giấy phôi dày hơn giấy thử nên máy kéo có thể khác một chút; tờ cuối cùng trước khi chạy cả loạt luôn phải là một tờ phôi thật.
Vùng máy không in được và chi tiết sát mép
Hầu hết máy văn phòng có một dải hẹp quanh mép giấy mà đầu in không chạm tới, rộng vài mi-li-mét tuỳ máy. Thiết kế có viền nằm quá sát mép thì dải viền đó bị cắt mất một phần, hoặc phần mềm tự co trang để giữ viền, sinh ra lệch như đã nói ở trên. Không có cách chỉnh máy nào khắc phục được giới hạn này.
Có hai hướng xử lý. Một là sửa thiết kế: dời viền và mọi chi tiết vào trong, để lại lề trắng đều quanh tờ giấy, rộng hơn vùng không in được một chút cho an toàn. Lề trắng đều trông vẫn gọn gàng, nhiều giấy chứng nhận đẹp được thiết kế như vậy. Hai là giữ thiết kế tràn mép và in ở tiệm trên khổ lớn hơn rồi xén. Không nên cố in tràn trên máy văn phòng bằng cách phóng tệp to hơn khổ giấy, vì phần tràn sẽ bị cắt không đều giữa các cạnh và khung viền không còn cân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao in giấy chứng nhận ra bị nhỏ hơn thiết kế?
Gần như chắc là hộp thoại in đang bật chế độ thu nhỏ cho vừa vùng in được. Chọn in đúng kích thước thật hoặc một trăm phần trăm, bỏ các lựa chọn vừa trang, rồi in thử và đo khung viền bằng thước.
In giấy chứng nhận bị xoay chéo là do đâu?
Thường do thanh chặn ở khay giấy không ép sát hoặc nạp quá nhiều tờ giấy dày một lúc. Xoè giấy, chỉnh thanh chặn vừa chạm mép giấy, chuyển sang khay nạp tay và nạp ít tờ mỗi lần.
Làm sao biết tệp đang là khổ A4 hay Letter?
Mở phần thiết lập trang trong phần mềm để xem tên khổ và kích thước. Khổ A4 dài hơn khổ Letter vài phân. Kiểm cả khay giấy trong thiết lập máy in đang khai báo khổ nào, hai nơi phải trùng nhau.
Máy in lệch đều vài mi-li-mét mọi tờ thì xử lý thế nào?
Đó là sai số cố định của máy. Dời nội dung trong tệp ngược chiều với số đo và lưu thành tệp riêng cho máy đó, hoặc chỉnh dịch lề trong cài đặt máy nếu có, nhớ ghi lại giá trị cũ để trả về.
Máy văn phòng có in tràn viền giấy chứng nhận được không?
Đa số không, vì có dải hẹp quanh mép đầu in không chạm tới. Muốn nền và viền tràn mép thì in ở tiệm trên khổ lớn rồi xén, hoặc sửa thiết kế để lại lề trắng đều quanh tờ giấy.
Đổi máy in khác có phải canh lại lề không?
Có. Mỗi máy kéo giấy và có vùng không in được khác nhau, cùng một tệp in trên hai máy có thể lệch khác nhau. Mỗi lần đổi máy hoặc đổi khay cần in thử và đo lại.