Giấy ghi công nhân viên gắn bó lâu năm nên trao ở các mốc tròn như năm, mười, mười lăm, hai mươi năm, ghi đúng ngày người đó bắt đầu làm, ghi một hai việc cụ thể họ đã góp vào doanh nghiệp, và đi kèm một món quà tăng dần theo mốc. Điều làm tờ giấy có giá trị không nằm ở khung mạ vàng mà ở câu chữ cho thấy người ký biết người nhận đã làm gì trong ngần ấy năm.
Đây là loại ghi nhận khác với danh hiệu thi đua hay nhân viên xuất sắc. Nó không so ai hơn ai, không cần tiêu chí thành tích, chỉ cần một điều kiện: ở lại và làm việc đủ lâu. Chính vì đơn giản nên nó dễ bị làm qua loa. Phần dưới đi qua cách chọn mốc, viết lời ghi, chọn quà, tổ chức trao và các trường hợp khó như nhân viên từng nghỉ rồi quay lại.
Chọn mốc năm và tính ngày cho đúng
Mốc tròn năm năm là phổ biến. Năm, mười, mười lăm, hai mươi, hai mươi lăm năm. Doanh nghiệp trẻ hoặc ngành có tỷ lệ nghỉ việc cao có thể thêm mốc ba năm để ghi nhận sớm hơn.
Tính từ ngày nào. Thường tính từ ngày bắt đầu làm việc ghi trên hợp đồng đầu tiên, kể cả thời gian thử việc nếu doanh nghiệp coi đó là một phần quá trình. Quan trọng là ghi quy ước thành văn bản và áp dụng giống nhau cho mọi người.
Nghỉ rồi quay lại. Có hai cách: cộng dồn mọi khoảng đã làm, hoặc tính lại từ lần quay về gần nhất. Cộng dồn thường được nhân viên đón nhận hơn, nhưng cần quy ước rõ khoảng nghỉ dài tới đâu thì không cộng.
Chuyển giữa các công ty cùng hệ thống. Nếu nhân viên được điều chuyển giữa các công ty con, nên tính liên tục, vì với người lao động đó vẫn là một nơi làm việc.
Kiểm lại trước khi in. Rà danh sách mốc với hồ sơ nhân sự và hỏi lại chính người nhận nếu có nghi ngờ. Ghi sai một năm trên giấy ghi công là lỗi người nhận nhớ rất lâu.
Viết lời ghi: nhắc đúng việc người đó đã làm
Lời ghi mặc định thường là "cảm ơn anh vì những đóng góp tận tuỵ trong suốt thời gian qua". Câu đó đúng với mọi người nên không nói gì về riêng ai. Để viết được câu riêng, người phụ trách hỏi trưởng bộ phận và một hai đồng nghiệp lâu năm: người này đã làm những việc gì mà mọi người còn nhớ. Thường sẽ ra những chi tiết rất cụ thể: người đã dựng lại hệ thống kho sau trận ngập năm nào, người dạy nghề cho gần hết công nhân ca đêm, người chưa từng để sót một hồ sơ khách hàng.
Một lời ghi tốt gồm ba phần ngắn: mốc thời gian, một hai việc cụ thể, lời cảm ơn và mong muốn. Ví dụ, tên giả định: "Mười năm qua, từ những ngày xưởng chỉ có hai dây chuyền, anh Phạm Văn D đã đứng máy, rồi kèm cặp hơn ba mươi thợ trẻ, và là người đầu tiên ai cũng tìm đến khi máy gặp sự cố lúc nửa đêm. Công ty ghi nhận và cảm ơn anh, mong tiếp tục được làm việc cùng anh trong những năm tới."
Tránh phóng đại. Nếu không chắc một con số như "kèm cặp hơn ba mươi thợ", hỏi lại hoặc viết không có số. Tránh nhắc chuyện riêng tư như hoàn cảnh gia đình, bệnh tật, trừ khi người nhận đồng ý. Tránh so sánh với người khác, kiểu "người gắn bó lâu nhất công ty", vì có thể sai và làm người khác chạnh lòng.
Quà đi kèm theo mốc năm
Quà nên tăng dần theo mốc để người nhận cảm thấy mỗi chặng đều được nhìn thấy. Bảng dưới gợi ý theo loại quà chứ không theo giá trị tiền, vì mức chi tuỳ khả năng từng doanh nghiệp.
| Mốc | Gợi ý quà | Ghi chú |
|---|---|---|
| 3 năm | Thiệp viết tay của trưởng bộ phận, một món đồ dùng làm việc chất lượng | Nhẹ nhàng, nhấn vào lời nói |
| 5 năm | Giấy ghi công trong bìa, một ngày nghỉ thêm, một món quà mang tên người nhận | Mốc đầu tiên có giấy ghi công chính thức |
| 10 năm | Giấy ghi công, kỷ vật khắc tên và năm, bữa ăn cùng ban lãnh đạo hoặc gia đình | Nên trao trước tập thể |
| 15 năm | Giấy ghi công, chuyến đi ngắn cho người nhận và gia đình, thêm ngày nghỉ | Có thể mời người thân dự buổi trao |
| 20 năm trở lên | Giấy ghi công, buổi gặp mặt riêng, quà do người nhận tự chọn trong danh sách | Hỏi ý người nhận về cách tổ chức |
Ngày nghỉ thêm là món quà nhiều người quý hơn đồ vật, nhưng phải thực hiện được; ghi lên giấy rồi bộ phận không cho nghỉ thì thành lời hứa suông. Quà mang tên người nhận như bút khắc tên, cốc khắc năm thì nên hỏi lại cách viết tên trước khi đặt làm.
Trao thế nào cho trang trọng mà gần gũi
Nhiều doanh nghiệp gom mọi người đạt mốc trong năm vào tiệc cuối năm, gọi tên liên tục, mỗi người lên sân khấu vài giây. Cách này tiết kiệm thời gian nhưng người nhận thường thấy mình như một dòng trong danh sách. Một cách khác là trao ngay tại bộ phận, đúng tháng của mốc, trong buổi họp đầu tuần: trưởng bộ phận đọc lời ghi, đồng nghiệp vỗ tay, có thể kèm bánh và vài tấm ảnh cũ. Ít trang trọng hơn sân khấu nhưng sát hơn với người nhận.
Với mốc mười năm trở lên, nên có mặt người đứng đầu doanh nghiệp hoặc ít nhất một thành viên ban lãnh đạo. Không cần bài phát biểu dài; vài câu cho thấy người ký giấy biết người nhận là ai là đủ. Nếu người đứng đầu không biết gì về người nhận, hãy chuẩn bị cho họ trước vài dòng thông tin, đừng để họ đọc nguyên văn tờ giấy như đọc thông báo.
Hỏi ý người nhận trước khi trao công khai. Có người thích được nhắc tên trước đám đông, có người ngại và muốn nhận riêng. Tôn trọng điều đó quan trọng hơn hình thức. Ảnh chụp buổi trao nếu đăng lên trang nội bộ hay mạng xã hội của doanh nghiệp cũng nên hỏi đồng ý của người nhận.
Những trường hợp khó và cách xử lý
Một số tình huống làm người phụ trách lúng túng; xử lý trước bằng quy ước rõ thì đỡ phải quyết theo cảm tính.
- Nhân viên đang bị kỷ luật đúng lúc đạt mốc. Thâm niên là sự thật về thời gian, không phải phần thưởng thành tích. Nhiều nơi vẫn trao giấy ghi công nhưng tổ chức kín đáo hơn; quy ước nội bộ nên nói rõ.
- Nhân viên đã nộp đơn nghỉ việc trước mốc vài tuần. Có thể trao kèm thư cảm ơn khi chia tay, ghi đúng số năm đã làm, thay vì bỏ qua.
- Người làm bán thời gian lâu năm. Họ cũng gắn bó; quy ước nên nói rõ có tính hay không và tính thế nào.
- Doanh nghiệp đổi tên, đổi chủ. Giấy ghi công vẫn tính thời gian làm việc liên tục ở cùng nơi làm việc, ghi tên doanh nghiệp hiện tại kèm câu "kể từ khi còn là …" nếu cần.
- Quên một người. Xảy ra nhiều hơn tưởng tượng. Trao bù ngay khi phát hiện, kèm lời xin lỗi thật lòng, và sửa cách lọc danh sách.
Ghi các quy ước này thành một trang trong sổ tay nhân sự, để người phụ trách năm sau không phải tự đoán lại từ đầu.
Lập lịch ghi công hằng năm để không sót ai
Ghi công thâm niên chỉ công bằng khi mọi người đạt mốc đều được trao đúng hạn. Doanh nghiệp vài chục người còn nhớ được bằng đầu; từ vài trăm người trở lên phải có lịch. Các bước dưới đây làm một lần vào đầu năm, mất chừng một buổi.
- Xuất danh sách nhân viên đang làm việc kèm ngày bắt đầu từ hồ sơ nhân sự, áp quy ước tính thâm niên đã thống nhất.
- Lọc những người sẽ chạm mốc trong năm, sắp theo tháng; gửi danh sách cho từng trưởng bộ phận kiểm lại.
- Trưởng bộ phận gửi lại cho mỗi người một hai việc cụ thể đáng ghi, chậm nhất một tháng trước mốc.
- Phòng nhân sự biên tập lời ghi, đặt quà, in giấy, xin chữ ký người đứng đầu.
- Hỏi ý người nhận về hình thức trao: trước tập thể hay riêng, có mời người thân hay không.
- Trao trong tháng của mốc; chụp ảnh nếu người nhận đồng ý; ghi ngày trao vào hồ sơ.
- Cuối năm rà lại danh sách: ai bị sót, ai trao trễ, vì sao; sửa cách lọc cho năm sau.
Lịch này cũng cho ban lãnh đạo thấy bức tranh gắn bó của doanh nghiệp: năm nay có bao nhiêu người chạm mốc mười năm, bộ phận nào có nhiều người ở lâu. Đó là thông tin hữu ích cho việc giữ người, ngoài chuyện trao giấy.
Mẫu chữ giấy ghi công tham khảo
Dưới đây là phần chữ của một giấy ghi công với tên giả định. Phần lời ghi riêng nằm giữa, chữ to hơn phần còn lại.
CÔNG TY CỔ PHẦN E. GIẤY GHI CÔNG. Trân trọng ghi công chị Ngô Thị F, kế toán tổng hợp, mười lăm năm gắn bó cùng Công ty Cổ phần E, kể từ ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm]. "Mười lăm năm, qua ba lần đổi phần mềm và hai lần chuyển văn phòng, sổ sách của công ty chưa một lần chậm hạn nhờ sự cẩn trọng của chị. Nhiều thế hệ nhân viên kế toán đã học nghề từ những bảng tính chị để lại." Công ty trân trọng cảm ơn và mong tiếp tục được đồng hành cùng chị. [Địa danh], ngày … tháng … năm …. Tổng giám đốc (ký, ghi rõ họ tên).
Không có chữ "xuất sắc", không có xếp loại. Không ghi mức lương, chức vụ cũ, hay bất kỳ thông tin nội bộ nào người nhận không muốn trưng ra. Nếu doanh nghiệp quen dùng mẫu hành chính có quốc hiệu, vẫn nên giữ lời ghi riêng ở giữa, vì đó là phần người nhận đọc đi đọc lại.
Câu hỏi thường gặp
Giấy ghi công thâm niên có khác giấy khen không?
Khác. Giấy khen thường gắn với thành tích trong một giai đoạn và có thể theo hệ thống thi đua, còn giấy ghi công thâm niên chỉ ghi nhận thời gian gắn bó và những việc người đó đã góp vào. Không cần xét chọn, không so sánh, ai đủ mốc thì được trao.
Nhân viên làm đủ mười năm nhưng từng nghỉ một năm ở giữa thì tính sao?
Tuỳ quy ước của doanh nghiệp: cộng dồn các khoảng đã làm hoặc tính lại từ lần quay về. Cộng dồn thường được đón nhận hơn. Điều quan trọng là quy ước được ghi thành văn bản và áp dụng giống nhau, để không ai thấy mình bị tính thiệt.
Có nên trao giấy ghi công vào tiệc cuối năm không?
Có thể, nhưng nên dành thời gian cho từng người, đọc lời ghi riêng thay vì chỉ gọi tên. Nếu số người đạt mốc đông, trao tại bộ phận vào đúng tháng của mốc thường để lại ấn tượng sâu hơn, rồi nhắc lại danh sách trong tiệc cuối năm.
Quà cho nhân viên lâu năm có nên bằng tiền mặt không?
Tiền mặt tiện nhưng dễ bị quên. Nhiều người nhớ lâu hơn những món mang tên mình, ngày nghỉ thêm hoặc một chuyến đi cùng gia đình. Nếu doanh nghiệp vẫn chọn tiền thưởng, nên đi kèm giấy ghi công và lời ghi riêng để phần ghi nhận không bị lấn át.
Nhân viên không muốn được trao trước tập thể thì làm thế nào?
Tôn trọng ý họ. Trưởng bộ phận và một thành viên ban lãnh đạo có thể trao riêng trong phòng họp nhỏ, vẫn đọc lời ghi và trao quà như bình thường. Không đăng ảnh hay nhắc tên trên kênh chung nếu người nhận chưa đồng ý.
Ai nên viết lời ghi trên giấy ghi công?
Người hiểu rõ công việc của người nhận nhất, thường là trưởng bộ phận, có góp ý của đồng nghiệp lâu năm. Phòng nhân sự biên tập cho gọn và kiểm tra thông tin. Người ký giấy nên đọc trước để biết mình đang ghi công cho ai, vì sao.