GhiCong.comGhi Công
Tạo giấy chứng nhận hàng loạt

Tên quá dài không vừa khung giấy chứng nhận: thu cỡ chữ hay xuống dòng

Khi tên người nhận hay tên đơn vị dài vượt khung: lúc nào thu cỡ chữ, lúc nào xuống dòng và ngắt ở đâu, cách tìm trước những tên dài để không bị bất ngờ khi in.

Vietnamese graphic designer seen from behind at a drafting table measuring a wide blank ivory card with a steel ruler, pencil marks on the margin, daylight studio

Khi họ tên không vừa khung, cách xử lý tốt nhất là chọn ngưỡng từ trước: tên ngắn hơn ngưỡng giữ cỡ chữ chuẩn; tên vượt ngưỡng một chút thì thu cỡ chữ nhưng không thấp hơn mức tối thiểu đã định; tên vượt xa thì xuống hai dòng, ngắt giữa các tiếng sao cho dòng trên và dòng dưới cân nhau. Tất cả nên được quyết định khi dựng mẫu, dựa trên tên dài nhất trong danh sách, chứ không phải khi đã in ra mới thấy tên tràn.

Phần dưới giải thích vì sao tên dài hay bị bỏ sót, cách tìm trước những tên có nguy cơ, so sánh các cách xử lý, cách ngắt dòng hợp với tên tiếng Việt và tên nước ngoài, và cách xử lý tương tự cho tên đơn vị, tên khoá học dài. Thao tác cụ thể trên từng phần mềm thiết kế hay soạn thảo khác nhau theo phiên bản, nên bài nói theo nguyên lý.

Vì sao tên dài luôn là bất ngờ

Khi dựng mẫu, người thiết kế thường thử với một cái tên quen thuộc ba tiếng như Nguyễn Văn A, thấy đẹp là chốt. Nhưng danh sách thật có những tên năm sáu tiếng, những người ghi kèm tên thánh hoặc tên thường gọi, người có họ kép, người nước ngoài có họ tên dài và nhiều chữ rộng. Chữ in hoa toàn bộ, kiểu rất hay dùng cho dòng họ tên, lại chiếm chỗ hơn hẳn chữ thường. Chưa kể các chữ có dấu chồng phía trên ở chữ hoa còn làm dòng chữ cao hơn, có thể chạm viền trên của khung.

Vì những tên này chỉ chiếm vài phần trăm danh sách, chúng thường lọt qua khi người soát chỉ xem trang đầu và trang cuối. Hậu quả hay gặp là tên bị cắt mất tiếng cuối, tức đúng phần tên gọi, hoặc tràn đè lên hoa văn. Với người nhận, thấy tên mình bị cụt trên giấy là cảm giác không vui, nhất là khi nhận trước mặt nhiều người.

Giấy song ngữ còn khó hơn: cùng một khung phải chứa họ tên tiếng Việt có dấu ở dòng trên và tên viết không dấu theo thứ tự tên trước họ sau ở dòng dưới, hoặc hai ngôn ngữ đặt cạnh nhau. Mỗi dòng chịu một áp lực độ dài khác nhau, và tên dài ở tiếng Việt chưa chắc dài ở bản kia. Mẫu song ngữ vì vậy nên được thử với tên dài theo cả hai cách viết, trước khi duyệt.

Tìm trước những tên có nguy cơ

Việc này làm trong bảng tính, mất vài phút, nên làm ngay khi danh sách vừa chốt:

  1. Thêm một cột đếm số ký tự của họ tên đã chuẩn hoá, kể cả dấu cách.
  2. Sắp xếp giảm dần theo cột này, xem mười tên dài nhất.
  3. Lưu ý thêm những tên có nhiều chữ rộng như M, W, chữ hoa có dấu, vì cùng số ký tự nhưng chiếm chỗ hơn.
  4. Đưa tên dài nhất và tên chiếm chỗ nhất vào trang thử của mẫu, xem với đúng phông và cỡ chữ.
  5. Từ đó xác định ngưỡng: bao nhiêu ký tự thì còn vừa với cỡ chuẩn, bao nhiêu thì cần thu nhỏ, bao nhiêu thì cần xuống dòng.
  6. Thêm một cột phân loại theo ngưỡng để biết mỗi người thuộc nhóm nào.

Đếm ký tự chỉ là ước lượng, vì độ rộng chữ khác nhau theo phông. Bước xem trên trang thử với đúng phông mới là quyết định. Nhưng cột đếm giúp lọc ra nhóm cần xem, thay vì phải lướt hết hàng trăm trang.

So sánh các cách xử lý

Mỗi cách có chỗ hợp và chỗ không hợp. Đơn vị nên chọn một thứ tự ưu tiên rồi áp nhất quán.

Cách xử lýHợp khiRủi ro
Nới khung cho mọi ngườiMẫu còn chỗ trống hai bênTên ngắn trông lọt thỏm giữa khoảng trống lớn
Thu cỡ chữ riêng cho tên dàiTên chỉ vượt một chútThu quá nhiều khiến tên trông lép vế so với người khác
Giảm khoảng cách giữa các chữVượt rất ítChữ dính nhau, khó đọc nếu giảm quá tay
Dùng biến thể chữ hẹp của cùng phôngPhông có sẵn biến thể hẹp hỗ trợ tiếng ViệtPhải kiểm dấu tiếng Việt trên biến thể hẹp
Xuống hai dòngTên vượt xa, khung đủ caoNgắt sai chỗ trông vụng, đẩy các dòng bên dưới
Đổi từ in hoa sang viết hoa chữ đầuÁp cho cả lô từ đầuKhông nên chỉ đổi riêng cho vài người

Không bao giờ tự viết tắt tên người nhận cho vừa khung, như rút tên đệm thành một chữ cái, nếu chưa hỏi người đó. Tên là thứ người nhận để ý nhất, và viết tắt có thể khiến giấy không khớp với giấy tờ tuỳ thân khi họ dùng giấy này cho hồ sơ.

Thu cỡ chữ: đặt mức sàn và giữ cảm giác công bằng

Nhiều công cụ thiết kế và một số phần mềm soạn thảo có chế độ tự thu cỡ chữ cho vừa khung. Chế độ này tiện nhưng không có mức sàn: một cái tên cực dài có thể bị thu xuống cỡ chữ nhỏ hơn cả dòng chữ phụ bên dưới, trông như tên người đó kém quan trọng hơn. Vì vậy nếu dùng chế độ tự động, vẫn phải xem lại nhóm tên dài và đặt một mức sàn, thường không thấp hơn khoảng bốn phần năm cỡ chữ chuẩn.

Một cách khác, kiểm soát được hơn, là dựng hai hoặc ba biến thể của khung tên với cỡ chữ cố định khác nhau, rồi dùng cột phân loại để chọn biến thể cho từng người, qua chức năng điều kiện trong trường trộn nếu phần mềm hỗ trợ, hoặc đơn giản là trộn thành hai lô riêng từ hai mẫu. Cách chia lô dễ hiểu với người không quen thao tác phức tạp: lô tên thường dùng mẫu chuẩn, lô tên dài dùng mẫu cỡ nhỏ hơn hoặc mẫu hai dòng. Sau khi in, ghép hai lô theo thứ tự gọi tên. Dù chọn cách nào, giữ nguyên phông và màu để mọi tờ vẫn trông cùng một bộ.

Xuống dòng: ngắt ở đâu cho tự nhiên

Với tên tiếng Việt, chỗ ngắt tự nhiên thường là giữa họ cùng tên đệm và phần tên gọi, sao cho phần tên gọi không bao giờ đứng một mình quá ngắn ở dòng dưới trong khi dòng trên quá dài. Ví dụ giả định, tên Tôn Nữ Hoàng Bảo Ngọc Châu có thể ngắt thành Tôn Nữ Hoàng Bảo ở dòng trên và Ngọc Châu ở dòng dưới, hoặc cân hơn là Tôn Nữ Hoàng ở trên, Bảo Ngọc Châu ở dưới. Tránh ngắt giữa một từ ghép tên mà người nhận coi là một khối, nếu biết. Hai dòng nên được căn giữa và có độ dài gần nhau.

Với tên nước ngoài, ngắt giữa tên riêng và họ, không bao giờ ngắt giữa một từ. Tên có dấu gạch nối nên được giữ trọn trên một dòng. Để kiểm soát chỗ ngắt khi trộn hàng loạt, có thể chuẩn bị hai cột trong bảng tính: dòng một và dòng hai, điền thủ công cho nhóm tên dài, để trống dòng hai cho người tên thường. Mẫu hai dòng cần khung đủ cao và các dòng phía dưới như câu chính, tên khoá được đặt sao cho không bị đẩy xô lệch khi dòng hai trống.

Tên đơn vị, tên khoá học và tên giải cũng có thể quá dài

Không chỉ họ tên người nhận mới tràn khung. Giấy chứng nhận đại lý hoặc đối tác thường in tên một công ty có cả loại hình doanh nghiệp, tên đầy đủ và tên viết tắt; giấy tham dự hội thảo có tên chủ đề dài hai dòng; giấy đạt giải có tên hạng mục kèm tên cuộc thi. Những dòng này cũng cần được kiểm như họ tên, và thường cần xử lý tinh tế hơn vì có thể đụng tới cách gọi chính thức.

Với tên doanh nghiệp, nên hỏi bên nhận cách họ muốn được ghi: tên đầy đủ theo đăng ký hay tên giao dịch ngắn hơn. Không tự rút gọn loại hình doanh nghiệp. Với tên chủ đề hội thảo dài, cân nhắc in tên chương trình ngắn ở dòng chính và chủ đề chi tiết ở dòng phụ cỡ nhỏ hơn. Với tên giải, thống nhất trước tên ngắn nào được in và tên đầy đủ nào chỉ ghi trong biên bản. Mọi quyết định rút gọn đều nên được người có thẩm quyền của ban tổ chức đồng ý và ghi lại, để giấy các năm sau giữ cùng cách viết.

Dựng mẫu chịu được tên dài ngay từ đầu

Cách đỡ tốn công nhất là thiết kế để tên dài không trở thành vấn đề. Khung họ tên nên chiếm gần trọn chiều ngang vùng chữ, không bị bó giữa hai hoạ tiết trang trí. Phông cho dòng họ tên nên có tỷ lệ chữ vừa phải, tránh phông quá rộng. Cân nhắc viết hoa chữ đầu thay vì in hoa toàn bộ nếu danh sách thường có nhiều tên dài, vì chữ thường hẹp hơn và dễ đọc hơn ở cỡ lớn.

Giữ một trang tính hàng thử gồm vài cái tên khó: tên sáu tiếng, tên có nhiều chữ hoa có dấu chồng, tên nước ngoài dài, tên đơn vị có cả loại hình doanh nghiệp. Mỗi lần thiết kế mẫu mới hoặc đổi phông, trộn với hàng thử này trước. Lưu ảnh chụp kết quả của hàng thử cùng tệp mẫu để người sau biết mẫu đã được kiểm với những trường hợp nào. Khi đơn vị chuyển sang công cụ tạo giấy chứng nhận trực tuyến, đây cũng là bộ dữ liệu để kiểm công cụ mới trước khi dùng thật.

Câu hỏi thường gặp

Có nên viết tắt tên đệm để vừa khung không?

Không nên tự ý viết tắt. Nếu khung thật sự không đủ chỗ, hãy chọn thu cỡ chữ hoặc xuống dòng. Chỉ viết tắt khi chính người nhận đề nghị hoặc đồng ý, và ghi chú vào danh sách để lần cấp lại giữ cùng cách viết.

Tên in hoa toàn bộ hay viết hoa chữ đầu thì đẹp hơn?

Đây là lựa chọn thiết kế, không có đúng sai. In hoa toàn bộ trang trọng nhưng chiếm chỗ hơn và khó đọc hơn với tên dài. Viết hoa chữ đầu thân thiện, gọn và dễ đọc. Quan trọng là chọn một kiểu cho cả lô.

Chế độ tự thu chữ cho vừa khung có đáng tin không?

Đáng dùng nhưng không nên tin mù quáng. Nó không biết đâu là mức nhỏ nhất chấp nhận được, nên tên cực dài có thể bị thu quá nhỏ. Luôn xem lại các trang của nhóm tên dài sau khi trộn.

Người nhận ghi cả tên thường gọi trong ngoặc thì có in không?

Tuỳ quy định của đơn vị. Với giấy dùng cho hồ sơ, nên in đúng họ tên trên giấy tờ tuỳ thân. Với giấy khen vui trong câu lạc bộ, có thể in tên thường gọi nếu người nhận thích. Hỏi người nhận khi không chắc.

Dòng tên hai dòng có làm lệch các dòng chữ bên dưới không?

Có, nếu các dòng bên dưới được đặt nối tiếp theo dòng tên. Cách tránh là đặt các khối chữ trong khung cố định vị trí, hoặc dành sẵn chiều cao cho hai dòng tên ở mọi trang để bố cục giống nhau.

Tên nước ngoài có nên phiên âm sang tiếng Việt không?

Không nên tự phiên âm. Tên nước ngoài nên giữ nguyên cách viết trên hộ chiếu hoặc giấy tờ mà người nhận cung cấp, kể cả dấu và thứ tự họ tên. Nếu không chắc thứ tự, hỏi chính người nhận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138