GhiCong.comGhi Công
Chứng nhận điện tử và xác minh

Mã QR xác minh trên giấy chứng nhận: trang tra cứu cần hiện những thông tin gì

Mã QR chỉ là lối vào, giá trị nằm ở trang tra cứu. Trang đó nên hiện gì để người kiểm tin được, không nên hiện gì để khỏi lộ dữ liệu, và đặt mã ở đâu trên giấy.

Close-up of a Vietnamese woman holding a smartphone over a cream certificate on a classroom desk, scanning a small square code in the corner, faces out of frame, warm afternoon light

Trang tra cứu mở ra từ mã QR trên giấy chứng nhận nên hiện vừa đủ để người kiểm so với tờ giấy trước mặt: tên đơn vị cấp, số hiệu, họ tên người nhận, loại chứng nhận và nội dung, ngày cấp, trạng thái còn hiệu lực hay đã thu hồi. Không nên hiện ngày sinh, số giấy tờ tuỳ thân, số điện thoại, thư điện tử hay điểm chi tiết của người nhận.

Mã QR rất dễ tạo, chỉ vài giây là có. Phần tốn công và quyết định giá trị là trang mà mã dẫn tới: nó nằm ở địa chỉ nào, hiện những trường nào, có sống được nhiều năm không, và có để lộ danh sách người nhận ra ngoài hay không. Bài này đi qua từng câu hỏi đó theo cách một đơn vị nhỏ tự làm được, không phụ thuộc vào nền tảng cụ thể nào.

Mã QR chỉ là lối vào, trang tra cứu mới là thứ được kiểm

Về bản chất, mã QR là một chuỗi ký tự, thường là một địa chỉ trang, được mã hoá thành hình ô vuông để máy ảnh điện thoại đọc nhanh. Nó không chứa con dấu, không chứa chữ ký, không tự chứng minh điều gì. Người làm giả có thể in một mã QR bất kỳ lên giấy giả, dẫn tới một trang họ dựng sẵn với nội dung khớp tờ giấy. Vì vậy, khi thiết kế, đơn vị cấp phải nghĩ trước hết đến trang tra cứu: nó phải nằm dưới tên miền chính thức của đơn vị, hoặc ít nhất là một địa chỉ mà đơn vị công bố công khai ở nhiều nơi.

Người kiểm cẩn thận sẽ không chỉ nhìn nội dung trang, mà còn nhìn thanh địa chỉ trên trình duyệt để so với tên miền của đơn vị mà họ tự tìm được. Nếu trang tra cứu nằm ở một tên miền lạ, một trang chia sẻ tệp, hay một biểu mẫu công cộng, người kiểm khó phân biệt với trang do người khác dựng. Đây là lý do nên đặt trang tra cứu ngay trong trang chính thức, kể cả khi trang chính thức rất đơn giản. Một trang giới thiệu ba mục của trung tâm, có thêm mục tra cứu chứng nhận, vẫn đáng tin hơn một nền tảng lạ mà không ai biết là của ai.

Trang tra cứu nên hiện những trường nào

Bảng dưới gợi ý các trường cho trang kết quả tra cứu, kèm lý do. Nguyên tắc là hiện đủ để đối chiếu với mặt giấy, không hơn.

TrườngCó nên hiệnLý do
Tên đơn vị cấpCóNgười kiểm biết đang xem dữ liệu của ai
Số hiệuCóKhớp với số in trên giấy, là căn cứ chính để đối chiếu
Họ tên người nhậnCó, đúng như trên giấyĐể so với giấy và với giấy tờ tuỳ thân người nộp đưa ra
Loại chứng nhận và nội dungCóPhân biệt hoàn thành, tham dự, đạt giải; tên khoá, chủ đề
Thời lượng, thời gian khoáNên có nếu giấy ghiNgười tuyển dụng hay hỏi khoá kéo dài bao lâu
Ngày cấpCóPhát hiện giấy ghi ngày lệch với dữ liệu gốc
Trạng tháiCóCòn hiệu lực, đã cấp lại, đã thu hồi
Ngày sinh, số giấy tờ, liên hệKhôngLà dữ liệu cá nhân, không cần cho việc đối chiếu

Nếu giấy có ảnh chân dung, cân nhắc kỹ trước khi đưa ảnh lên trang tra cứu, vì ảnh khuôn mặt kèm họ tên là loại dữ liệu nhạy cảm hơn nhiều. Người kiểm có thể so khuôn mặt người nộp với giấy tờ tuỳ thân trực tiếp, không cần trang tra cứu làm việc đó.

Những gì không nên hiện, và vì sao

Trang tra cứu là trang công khai: bất kỳ ai cầm được tờ giấy, hoặc chỉ cần ảnh chụp tờ giấy đăng trên mạng xã hội, đều mở được. Nhiều người nhận vui vẻ khoe giấy chứng nhận lên trang cá nhân, kèm luôn mã QR. Nếu trang tra cứu hiện ngày sinh, số điện thoại hay địa chỉ thư, những thông tin đó coi như được phát tán công khai mà người nhận không hề biết. Danh sách người nhận là dữ liệu cá nhân, việc công bố cần cân nhắc theo quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nên nguyên tắc an toàn là chỉ hiện những gì đã in sẵn trên mặt giấy.

Điểm số chi tiết từng phần, nhận xét của giảng viên, lý do không đạt ở lần trước cũng không nên đưa lên. Những thông tin này có thể khiến người nhận ngại dùng giấy, và không cần cho việc xác minh. Nếu giấy chứng nhận có ghi xếp loại, chỉ hiện đúng như trên giấy. Với giấy dành cho trẻ em, càng nên tối giản: họ tên, tên khoá, ngày cấp là đủ, không hiện trường học, lớp, tên phụ huynh. Một nguyên tắc dễ nhớ cho người làm trang: nếu tờ giấy không ghi thì trang tra cứu cũng không hiện.

Đường dẫn tra cứu phải khó đoán

Không dùng số thứ tự liên tiếp. Nếu mã QR của người thứ nhất dẫn tới trang kết thúc bằng số 1, người thứ hai số 2, thì ai cầm một tờ giấy cũng có thể đổi số để xem lần lượt toàn bộ danh sách. Đây là lỗi rất hay gặp ở các trang tự dựng.

Thêm một phần ngẫu nhiên. Đường dẫn nên chứa số hiệu cộng thêm một chuỗi ngẫu nhiên đủ dài, hoặc chỉ dùng một chuỗi ngẫu nhiên riêng cho mỗi giấy. Chuỗi này lưu trong sổ cấp, cùng dòng với người nhận.

Tra bằng tay cần hai trường. Nếu cho phép gõ số hiệu để tra, nên yêu cầu thêm họ tên hoặc một mã kiểm ngắn in trên giấy. Như vậy người không cầm tờ giấy không thể dò thử hàng loạt số hiệu.

Không có trang liệt kê. Trang tra cứu chỉ trả về một kết quả khớp, không có mục xem tất cả, không cho tìm theo một phần họ tên. Tìm kiếm theo tên là tính năng của sổ cấp nội bộ, không phải của trang công khai.

Chặn máy tìm kiếm thu thập. Các trang kết quả nên được đánh dấu không cho máy tìm kiếm lập chỉ mục, để họ tên người nhận không xuất hiện khi ai đó tìm tên họ trên mạng.

Đặt mã QR trên giấy: cỡ, vị trí và dòng chữ đi kèm

Mã QR nên đặt ở một góc dưới, cùng hàng hoặc gần ô số hiệu, không chen vào giữa vùng họ tên và câu chính. Cạnh mã khoảng hai đến ba phân trên giấy khổ A4 là đủ cho hầu hết điện thoại đọc từ khoảng cách cầm tay. Nhỏ hơn thì máy ảnh khó lấy nét, nhất là khi giấy được in trên nền màu hoặc giấy có vân. Quanh mã cần một khoảng trắng, không để hoa văn viền chạm sát, vì máy đọc dựa vào khoảng trắng đó để nhận ra rìa mã.

Bên dưới mã nên in một dòng chữ nhỏ ghi số hiệu và cách tra bằng tay, ví dụ ghi tên mục tra cứu trên trang chính thức của đơn vị. Dòng này giúp người không quét được mã, người nhận bản in đen trắng mờ, hoặc người cẩn thận không muốn bấm vào đường dẫn lạ vẫn tự tra được. Trên bản điện tử dạng PDF, mã QR vẫn hữu ích vì người xem có thể chụp màn hình rồi quét, nhưng nên kèm luôn đường dẫn bấm được trong tệp. Mã QR cũng nên in đậm màu tối trên nền sáng, không đảo màu, không chèn biểu tượng quá lớn vào giữa, vì mỗi thứ trang trí thêm đều làm giảm khả năng đọc của máy.

Trang tra cứu phải sống được bao lâu

Giấy chứng nhận được người nhận dùng nhiều năm sau ngày cấp, có khi lâu hơn cả tuổi đời của trang tra cứu. Một trung tâm đổi tên miền, chuyển sang hệ thống mới, hay ngừng trả phí dịch vụ lưu trữ, thì toàn bộ mã QR đã in trên hàng nghìn tờ giấy trở thành đường dẫn chết. Người kiểm quét mã thấy trang lỗi sẽ nghi ngờ ngay, dù tờ giấy hoàn toàn thật.

Để tránh điều đó, có vài nguyên tắc đơn giản. Dùng tên miền mà đơn vị sở hữu và định giữ lâu dài, thay vì tên miền phụ của một dịch vụ bên ngoài. Giữ cấu trúc đường dẫn càng đơn giản càng tốt, để khi đổi hệ thống có thể chuyển hướng đường dẫn cũ sang trang mới. Ghi việc gia hạn tên miền vào lịch của ít nhất hai người. Khi đơn vị ngừng hoạt động, cân nhắc công bố một địa chỉ thư hoặc một đơn vị tiếp nhận hồ sơ để người cũ vẫn xin xác nhận được. Nếu không chắc giữ được trang lâu dài, ít nhất phải giữ sổ cấp lâu dài, vì sổ cấp mới là nguồn chân lý, còn trang tra cứu chỉ là cửa sổ nhìn vào đó.

Thử trước khi in mã QR lên cả loạt giấy

Một lỗi nhỏ ở mã QR nhân lên hàng trăm tờ đã in là tốn kém và khó sửa. Trước khi in hoặc xuất cả loạt, nên làm đủ các bước sau:

  1. Tạo mã cho hai ba người trong danh sách, in thử trên đúng loại giấy và đúng máy in sẽ dùng.
  2. Quét bằng ít nhất hai loại điện thoại khác nhau, trong điều kiện ánh sáng phòng bình thường.
  3. Kiểm trang mở ra có đúng người đó, đúng số hiệu, đúng nội dung như trên giấy không.
  4. Thử đổi một ký tự trong đường dẫn xem trang có trả về người khác không; nếu có là đường dẫn quá dễ đoán.
  5. Thử tra bằng tay theo dòng chữ in dưới mã, xem người không quét được có tự tra được không.
  6. Mở trang trên máy tính và điện thoại, kiểm chữ có dấu hiển thị đúng, không vỡ phông.
  7. Ghi lại đường dẫn của từng người vào sổ cấp trước khi in, không chỉ để trong phần mềm tạo mã.

Sau khi in, giữ lại một tờ mẫu trong hồ sơ khoá học. Khi có người hỏi xác minh nhiều năm sau, tờ mẫu giúp nhận ra ngay đặc điểm của giấy thật đợt đó, kể cả vị trí và cỡ mã QR.

Câu hỏi thường gặp

Mã QR trên giấy chứng nhận có chống được làm giả không?

Tự mã QR thì không, vì ai cũng tạo được mã dẫn tới trang bất kỳ. Nó chỉ giúp khi dẫn tới trang tra cứu nằm dưới tên miền chính thức của đơn vị, và người kiểm có so địa chỉ trang với địa chỉ mà họ tự tìm được.

Trang tra cứu có nên hiện ngày sinh để phân biệt người trùng tên không?

Không nên, vì đây là dữ liệu cá nhân và trang tra cứu thường bị chia sẻ công khai. Số hiệu riêng của từng giấy đã đủ để phân biệt người trùng tên; người kiểm so họ tên với giấy tờ tuỳ thân của người nộp.

Mã QR nên in cỡ bao nhiêu trên giấy A4?

Khoảng hai đến ba phân mỗi cạnh là phù hợp với hầu hết điện thoại, kèm một khoảng trắng xung quanh. In nhỏ hơn hoặc trên nền có hoa văn dễ khiến máy ảnh không đọc được, nhất là với bản in mực nhạt.

Đổi tên miền thì những mã QR đã in có còn dùng được không?

Chỉ dùng được nếu đơn vị giữ tên miền cũ và chuyển hướng đường dẫn cũ sang trang mới. Vì vậy nên chọn tên miền định giữ lâu dài ngay từ đầu và giữ cấu trúc đường dẫn đơn giản để dễ chuyển hướng.

Có nên cho tra cứu bằng họ tên không?

Trên trang công khai thì không nên, vì người lạ có thể dò tên người khác và xem danh sách. Tra công khai nên dùng số hiệu kèm một mã kiểm hoặc họ tên đầy đủ. Tìm theo tên chỉ để dùng trong sổ cấp nội bộ.

Giấy chứng nhận đã thu hồi thì trang tra cứu hiện gì?

Nên giữ trang và hiện rõ trạng thái đã thu hồi, không xoá trắng. Nếu xoá, người kiểm chỉ thấy trang lỗi và không biết là giấy giả hay giấy bị thu hồi; hiện trạng thái giúp họ kết luận đúng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138